Boyan Slat ontvangt internationale prijs in Qatar voor strijd tegen plasticvervuiling

De Nederlandse uitvinder en ondernemer Boyan Slat heeft in Doha, Qatar, de International Young Energy Leader Award 2026 ontvangen. De prijs is onderdeel van de Abdullah bin Hamad Al-Attiyah International Energy Awards en werd dit jaar voor het eerst uitgereikt. Slat krijgt de onderscheiding voor zijn werk als oprichter en CEO van The Ocean Cleanup, de non-profitorganisatie die technologie ontwikkelt om plastic afval uit oceanen en rivieren te verwijderen.

De uitreiking vond plaats op 20 oktober 2026. De nieuwe award is bedoeld om jong talent te erkennen dat met visie, prestaties en invloed bijdraagt aan de toekomst van energie en duurzaamheid. Met Slat als eerste ontvanger krijgt de internationale strijd tegen plasticvervuiling een prominente plaats binnen deze prijzen.

Van schoolproject naar internationale organisatie

Slat bedacht zijn eerste plannen om de plasticsoep in de oceaan aan te pakken toen hij nog op de middelbare school zat. Op jonge leeftijd ontwikkelde hij het idee om gebruik te maken van natuurlijke oceaanstromingen en drijvende barrières om plastic afval te verzamelen. In 2013 richtte hij The Ocean Cleanup op, met als doel zijn concept verder te ontwikkelen en op grote schaal toe te passen.

De weg van idee naar werkende technologie verliep niet zonder technische problemen. Bij de eerste praktijktests op de Grote Oceaan bleken onder meer het vasthouden van het verzamelde plastic en de mechanische sterkte van onderdelen uitdagingen. Engineers Online beschreef in 2019 hoe het team het ontwerp van het systeem aanpaste op basis van deze ervaringen. Door constructieve verbeteringen en nieuwe testmethoden probeerde de organisatie de installatie beter bestand te maken tegen de zware omstandigheden op zee.

Deze ontwikkelaanpak vormt een belangrijk onderdeel van het project: testen, meten, verbeteren en vervolgens opschalen. In 2021 meldde The Ocean Cleanup dat een verbeterd systeem tijdens een test bijna 29.000 kilo plastic uit de Grote Oceaan had verzameld. Daarmee liet de organisatie zien dat grootschalige inzameling op zee technisch uitvoerbaar kan zijn. [3]

Niet alleen opruimen, maar ook de instroom aanpakken

Waar The Ocean Cleanup aanvankelijk vooral bekend werd door zijn plannen voor de plasticsoep tussen Californië en Hawaï, richt de organisatie zich inmiddels nadrukkelijk ook op rivieren. Een groot deel van het plastic dat in zee terechtkomt, wordt via rivieren aangevoerd. Door afval al bij de bron tegen te houden, kan worden voorkomen dat het zich verder verspreidt en later op zee moet worden opgevist.

Daarvoor ontwikkelde de organisatie de Interceptor: een installatie die gebruikmaakt van de natuurlijke stroming van een rivier om drijvend afval naar een opvangsysteem te leiden. Een transportband haalt het afval uit het water en voert het af naar containers. De systemen zijn ontworpen om grotendeels autonoom te werken en kunnen op zonne-energie functioneren.

Engineers Online beschreef de Interceptor in 2019 als een schaalbare oplossing die naast de oceaanreinigingssystemen moet bijdragen aan het terugdringen van plasticvervuiling. De combinatie van opruimen op zee en onderscheppen in rivieren maakt het mogelijk om zowel bestaand afval als nieuwe instroom aan te pakken.

The Ocean Cleanup is inmiddels actief in twaalf landen en heeft de organisatie ongeveer 350 medewerkers. De organisatie meldde ten tijde van de prijsuitreiking dat zij in totaal circa 65 miljoen kilo afval uit zeeën en rivieren had verwijderd. Ook zou de huidige aanpak bijna een kilo afval per seconde onderscheppen. Dit zijn cijfers die door de organisatie zelf zijn gerapporteerd.

Techniek moet steeds efficiënter worden

De technische uitdaging gaat verder dan het simpelweg opvangen van plastic. De systemen moeten bestand zijn tegen stromingen, golven en wisselende weersomstandigheden. Tegelijkertijd moeten ze voldoende afval verzamelen om de inzet van schepen, personeel en installaties betaalbaar te houden.

In 2022 berichtte Engineers Online over de ontwikkeling van System 03, een grotere generatie oceaanreinigingssystemen. Door de capaciteit te vergroten en het aantal benodigde ondersteuningsvaartuigen relatief te beperken, wilde The Ocean Cleanup meer plastic verwijderen tegen lagere kosten per kilogram. De ervaringen met eerdere systemen werden daarbij gebruikt om het ontwerp stapsgewijs te verbeteren.

Ook de energie-efficiëntie van de werkzaamheden krijgt aandacht. In februari 2025 berichtte Engineers Online over een haalbaarheidsstudie van The Ocean Cleanup en het bedrijf Aurelia naar duurzamere voortstuwingstechnologie voor schepen die plastic verzamelen in de Great Pacific Garbage Patch. Het doel is om de operationele capaciteit te vergroten en tegelijkertijd het brandstofverbruik en de bijbehorende uitstoot te verminderen.

Erkenning én een financieringsvraagstuk

De prijs in Qatar is een nieuwe internationale erkenning voor Slat en zijn organisatie. Eerder ontving hij onder meer de Champion of the Earth-onderscheiding van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties. Zijn werk kreeg daarnaast aandacht van internationale organisaties en media vanwege de combinatie van technologische innovatie en een grootschalige milieumissie.

Toch blijft de verdere uitbreiding van de activiteiten afhankelijk van voldoende financiële middelen. Volgens de NOS heeft The Ocean Cleanup voor de komende jaren ambitieuze plannen om de vervuiling in ongeveer 250 rivieren in dertig steden aan te pakken. Daarvoor zijn nieuwe installaties, logistiek en lokale samenwerkingen nodig. De organisatie heeft daarvoor aanvullende financiering nodig; de NOS meldde bij de prijsuitreiking een jaarlijks tekort van ongeveer 40 miljoen dollar. Met de interessante vergelijking: dat is ongeveer twee procent van wat amerika jaarlijks uitgeeft aan Haloween.

Tijdens zijn bezoek aan Doha benadrukte Slat het belang van investeringen en een langetermijnvisie. Dat de prijs wordt uitgereikt in Qatar, een land dat een belangrijke rol speelt in de internationale fossiele-energiesector, geeft de erkenning bovendien een bijzondere context. De bijeenkomst biedt The Ocean Cleanup tegelijk een podium om potentiële financiers te bereiken.

Een ingenieursopgave met een mondiale ambitie

Slat presenteert zichzelf vooral als uitvinder en ondernemer. In zijn benadering staat de vraag centraal hoe een groot milieuprobleem zo effectief en efficiënt mogelijk technisch kan worden aangepakt. Die visie is terug te zien in de ontwikkeling van steeds grotere opvangsystemen, de inzet van autonome installaties in rivieren en het onderzoek naar efficiëntere schepen.

De onderscheiding in Qatar erkent daarmee niet alleen een jonge ondernemer, maar ook een technologische aanpak die voortdurend in ontwikkeling is. De volgende stap ligt in het vergroten van de capaciteit, het verlagen van de kosten en het veiligstellen van voldoende financiering om meer vervuilde waterwegen te bereiken.