Van autowrak naar grondstof voor nieuw polyurethaan

Geplaatst door redactie

Fraunhofer Umsicht en Covestro onderzoeken hoe aromatische grondstoffen uit de shredderfractie van afgedankte auto’s kunnen worden teruggewonnen. Met het project Carbex willen de partners een reststroom die nu grotendeels wordt verbrand, benutten voor de productie van nieuwe chemische bouwstenen. Eerste laboratoriumresultaten zijn veelbelovend.

De shredderrestanten van afgedankte auto’s kunnen mogelijk een nieuwe grondstofbron worden voor de chemische industrie. Dat is het uitgangspunt van Carbex, een onderzoeksproject van kunststofproducent Covestro, Fraunhofer-Institut Umsicht en Carbon Minds. De partners ontwikkelen en valideren een proces om BTEX-aromaten – benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xylenen – terug te winnen uit de lichte shredderfractie van autowrakken. Deze fractie, die ontstaat bij de verwerking van afgedankte voertuigen, wordt momenteel grotendeels verbrand of anderszins verwijderd. Het project moet aantonen of de aanwezige koolstof alsnog als grondstof kan worden ingezet. De industriële leiding van Carbex ligt bij Covestro.

De beoogde toepassing is relevant voor de productie van polyurethaan. Covestro gebruikt benzeen als grondstof voor MDI (methyleendifenyldi-isocyanaat) en tolueen voor TDI (tolueendi-isocyanaat). MDI wordt onder meer toegepast in isolatieschuimen voor gebouwen en koelapparatuur en in constructieve en akoestische auto-onderdelen. TDI vormt een grondstof voor flexibele schuimen in matrassen, gestoffeerde meubels en autostoelen. Daarmee ontstaat een mogelijke route om materialen uit afgedankte auto’s opnieuw te benutten voor de productie van grondstoffen voor toepassingen in nieuwe producten. Het gaat om chemische recycling: de kunststofhoudende reststroom wordt niet rechtstreeks tot een nieuw kunststofproduct verwerkt, maar eerst omgezet in chemische bouwstenen.

Pyrolysekoks als katalysator

De technologische basis is de gepatenteerde Pyromat-technologie van Fraunhofer Umsicht. Het proces combineert pyrolyse met een daaropvolgende autokatalytische reformingstap. Daarbij wordt pyrolysekoks, die tijdens het proces zelf ontstaat, ingezet als katalysator én adsorptiemiddel.

Bij een temperatuur van ongeveer 500 °C bevorderen bestanddelen van de koks, waaronder calciumcarbonaat, titaandioxide en koper, de vorming van aromatische verbindingen. Tegelijkertijd kunnen halogenen zoals chloor en broom worden gebonden, zodat deze minder gemakkelijk in de pyrolyseolie terechtkomen.

Dat is een aandachtspunt bij de verwerking van gemengde afvalstromen. Verontreinigingen kunnen conventionele katalysatoren aantasten of de werking ervan verminderen. Doordat Pyromat gebruikmaakt van materiaal dat tijdens het proces zelf ontstaat, is volgens Fraunhofer geen afzonderlijke, kostbare katalysator nodig.

In eerste proeven op laboratoriumschaal werd met shredderlichtfractie een BTEX-gehalte van 62 gewichtsprocent in de pyrolyseolie bereikt. Dat is volgens Fraunhofer ongeveer 60 procent meer dan bij conventionele pyrolyseoliën. Het halogeengehalte nam in de proeven met maximaal 99 procent af.

Bij brede industriële toepassing zou de technologie in Duitsland volgens de berekeningen van Fraunhofer jaarlijks maximaal 640.000 ton CO₂-equivalent kunnen besparen. Dat potentieel is afhankelijk van de daadwerkelijke schaal waarop het proces kan worden toegepast en van de kwaliteit en beschikbaarheid van de afvalstroom.

Opschaling naar 10 kilo per uur

De komende projectfase staat in het teken van de overgang van laboratoriumproeven naar een continu proces. Fraunhofer Umsicht past daarvoor een bestaande pyrolyse-installatie aan en bouwt een bestaande vastbedreactor om naar een bewegend-bedreactor. Het doel is om stabiele procescondities vast te stellen en ten minste 50 kilogram BTEX-rijke pyrolyseolie te produceren. Het halogeengehalte moet daarbij onder de 30 ppm blijven, een grenswaarde voor verdere verwerking in grootschalige installaties. De volgende stap is een continue werking in een technische proefinstallatie met een capaciteit van 10 kilogram per uur. De partners mikken erop deze opschaling in 2028 te realiseren.

Covestro werkt ondertussen aan een scheidingsconcept om benzeen en tolueen door destillatie uit de pyrolyseolie te halen. Vervolgens onderzoekt het bedrijf of deze stoffen geschikt zijn voor toepassing in de productieroutes van MDI en TDI. Ook wordt een techno-economische analyse uitgevoerd.

Als de resultaten positief zijn, willen de partners na afloop van het project de ontwikkeling van een demonstratie-installatie voorbereiden. Die zou een technologisch volwassenheidsniveau van TRL 7 moeten bereiken.

Aansluiting op toekomstige autoregels

De ontwikkeling vindt plaats tegen de achtergrond van strengere Europese eisen voor het gebruik van recyclaat in nieuwe voertuigen. De Europese verordening voor afgedankte voertuigen voorziet vanaf 2032 in verplichte minimumpercentages gerecycled kunststof in auto’s. Een deel van dat recyclaat moet afkomstig zijn uit afgedankte voertuigen.

Chemisch gerecycled polyurethaan uit de Carbex-route zou op termijn aan die materiaalstromen kunnen bijdragen. Of en onder welke voorwaarden het materiaal meetelt voor de toekomstige verplichtingen, hangt onder meer af van de definitieve regelgeving en de eisen aan de herkomst en verwerking van recyclaat.

In Duitsland komt jaarlijks meer dan 466.000 ton shredderlichtfractie vrij. Ongeveer 210.000 ton daarvan wordt energetisch benut of verwijderd. Het gemiddelde aandeel polyurethaan in deze stroom bedraagt volgens Fraunhofer circa 20 gewichtsprocent, al verschilt dat sterk per herkomst.

Carbex loopt van september 2026 tot en met augustus 2029 en ontvangt financiële steun van het Duitse ministerie voor Onderzoek, Technologie en Ruimtevaart binnen het programma KlimPro-Industrie II. Het project moet duidelijk maken of een moeilijk te recyclen reststroom uit de automotiveketen kan uitgroeien tot een bruikbare bron voor circulaire chemische grondstoffen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *