Plastilose wil wegwerpplastic in de zorg vervangen door ‘gekweekte’ cellulose

De Rotterdamse startup Plastilose heeft medicijndoseerbekers ontwikkeld die worden ‘gekweekt’ uit bacteriële cellulose. De cups kunnen alleen al in Nederland jaarlijks zo’n 50 miljoen kunststof medicijnbekertjes vervangen.

Wereldwijd gaat het om meer dan 12 miljard bekers per jaar, die na eenmalig gebruik bij het afval belanden. Volgens Plastilose bestaat hiervoor momenteel geen volledig duurzaam alternatief.

Plastilose werd opgericht door ontwerpers Joram Boumans en Jason Smit. Het idee ontstond tijdens het BlueCity Circular Ideation Lab in Rotterdam, waar Smit experimenteerde met een biologisch alternatief voor plastic rietjes. Tijdens vervolgonderzoek bleek echter dat juist de zorgsector een veel grotere impact kon maken. Ziekenhuizen gebruiken enorme hoeveelheden wegwerpplastic, waarbij medicijnbekers een relatief eenvoudig, maar veelgebruikt product vormen.

Cellulose uit bacteriële fermentatie

In plaats van polymeren op basis van aardolie gebruikt Plastilose bacteriële cellulose. Deze wordt geproduceerd door bacteriën van het geslacht Komagataeibacter, die tijdens fermentatie zuivere cellulosevezels vormen. Als voedingsbron dienen agrarische reststromen uit de landbouw en voedingsindustrie.

Na de fermentatie wordt het materiaal via een eigen vormgevingsproces – patent is aangevraagd – omgezet in driedimensionale producten. Daarmee ontstaat een medicijnbeker die qua gebruikseigenschappen vergelijkbaar moet zijn met conventionele kunststof varianten, maar volledig bestaat uit cellulose. Volgens het bedrijf zijn geen kunststoffen, PFAS of andere synthetische coatings nodig om de gewenste eigenschappen te realiseren.

Alternatief voor polypropyleen

Medicijnbekers worden traditioneel vervaardigd uit polypropyleen (PP) vanwege de lage kostprijs, chemische bestendigheid en goede verwerkbaarheid. Papieren alternatieven blijken in de praktijk vaak voorzien van kunststofcoatings of PFAS-houdende barrièrematerialen om vochtbestendigheid te verkrijgen.

Plastilose stelt dat bacteriële cellulose dezelfde functionaliteit kan bieden zonder fossiele grondstoffen of permanente chemische toevoegingen. Het materiaal is volgens het bedrijf waterbestendig, sterk genoeg voor dagelijks gebruik en volledig biologisch afbreekbaar. Onder Nederlandse natuurlijke omstandigheden zou het product binnen ongeveer drie maanden verdwijnen, uiteraard zonder microplastics achter te laten.

Opschalen naar industriële productie

Hoewel het materiaal biologisch wordt geproduceerd, richt Plastilose zich nadrukkelijk op industriële schaalbaarheid. De onderneming werkt aan een semi-geautomatiseerde productielijn en verwacht de productie de komende jaren stapsgewijs op te voeren. De ambitie is om uiteindelijk meer dan één miljoen producten per week te produceren en prijspariteit met conventionele kunststofproducten te bereiken. Daarnaast ontwikkelt het bedrijf een gepatenteerd productieproces om de platte cellulosevellen efficiënt om te vormen tot driedimensionale producten.

Eerste pilot in ziekenhuis

De technologie bevindt zich inmiddels buiten het laboratorium. In 2026 start het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam een pilot. Tijdens deze proef worden gebruiksgemak, integratie in bestaande zorgprocessen, materiaalprestaties en afvalreductie geëvalueerd. De resultaten moeten inzicht geven in de praktische toepasbaarheid van het materiaal binnen de dagelijkse ziekenhuispraktijk. Hiermee zet Plastilose een stap van laboratoriumontwikkeling naar commerciële toepassing.