Europa’s nieuwe industrie strategie: erkenning van problemen, maar te weinig concrete oplossingen

De recente presentatie van de Industrial Accelerator Act (IAA) door de Europese Commissie markeert een belangrijk moment voor de Europese industrie. De wet is onderdeel van de zogenoemde Clean Industrial Deal en moet de concurrentiekracht, duurzaamheid en veerkracht van de EU‑industrie versterken. Voor energie‑intensieve sectoren zoals chemie, kunststof en rubber biedt dit nieuwe kansen – maar ook duidelijke uitdagingen.

De VNCI (branchevereniging van de Nederlandse chemische industrie) ziet in de IAA een expliciete erkenning van de structurele problemen waar de Europese industrie mee kampt. Zo worden hoge energiekosten, complexe vergunningstrajecten en een gebrek aan voldoende vraag naar duurzame producten genoemd als wezenlijke belemmeringen voor investeringen in nieuwe technologieën en productiecapaciteit.

Toch blijkt uit de reactie van VNCI dat de voorgestelde maatregelen nog niet voldoende zijn om écht doorbraken te realiseren, zeker voor sectoren als de chemie die grotendeels actief zijn in private markten. De IAA richt zich vooral op het stimuleren van publieke vraag en het versnellen van procedures, maar mist volgens VNCI nog concrete instrumenten die private investeringen in klimaatneutrale en duurzame chemie écht rendabel maken.

Standpunt vanuit de rubber- en kunststofindustrie

Ook de Federatie Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie (NRK) ziet stappen, maar benadrukt dat het tempo omhoog moet. In hun recente nieuwsbericht wijst NRK op het belang van een Europese markt die niet alleen duurzame producten stimuleert, maar ook de inzet van lokale en Europese grondstoffen zoals recyclaat verplicht of sterker stimuleert.

Volgens NRK blijft de vraag naar Europees recyclaat beperkt zolang de IAA geen eisen stelt aan bijvoorbeeld bijmengverplichtingen of aan de inzet van recyclaat in eindproducten. Hierdoor dreigt Europese recyclage‑capaciteit niet de kans te krijgen die nodig is voor opschaling van recyclingprocessen en circulaire productielijnen.

Vergunningen en andere knelpunten

Zowel de chemische als de rubber‑ en kunststofindustrie wijzen op bottlenecks in vergunningsprocedures en andere nationale knelpunten zoals stikstofbeperkingen. NRK benadrukt dat versnelling van vergunningverlening cruciaal blijft om recyclage‑ en verduurzamingsprojecten op te schalen. Zonder aanpassing blijft beleid vaak papieren werkelijkheid, aldus de federatie.

Kansen en oproep aan beleidsmakers

Ondanks de kritische kanttekeningen zien brancheorganisaties in de IAA ook kansen. De Europese Commissie kan via nieuwe bevoegdheden de vraag naar duurzame en EU‑geproduceerde producten vergroten en zo markten creëren die innovatie en investeringen stimuleren. VNCI dringt er bij beleidsmakers op aan deze instrumenten snel en concreet uit te werken, zodat chemie, kunststof en rubber hun bijdrage kunnen leveren aan de Europese klimaat‑ en concurrentiedoelen.