BioBTX krijgt 20,8 miljoen euro Europese steun voor circulaire aromatenfabriek

BioBTX heeft een subsidie van 20,8 miljoen euro ontvangen uit het Europese Innovation Fund voor de realisatie van zijn PETRA-fabriek op Chemie Park Delfzijl. De installatie moet jaarlijks circa 20.000 ton gemengd kunststofafval verwerken tot hernieuwbare aromaten, belangrijke grondstoffen voor onder meer kunststoffen en farmaceutische producten.

Volgens de berekeningen van het bedrijf kan het project de uitstoot van broeikasgassen met 72 procent verminderen ten opzichte van de productie van fossiele aromaten in combinatie met de verbranding van het kunststofafval.

De subsidieovereenkomst met de Europese Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA) werd op 15 oktober ondertekend. De Europese bijdrage is een belangrijke financiële impuls voor PETRA, het eerste commerciële project van BioBTX voor de directe omzetting van gemengd kunststofafval in hernieuwbare aromaten. De positieve investeringsbeslissing voor de fabriek was al in juli genomen.

Van afval naar chemische bouwstenen

De fabriek gaat naar verwachting jaarlijks circa 10.000 ton hernieuwbare aromatische olie produceren, rijk aan benzeen, tolueen en xylenen (BTX). Daarnaast voorziet het ontwerp in circa 8.000 ton duurzame bijproducten per jaar.

BTX vormt een belangrijke basis voor de chemische industrie. De aromaten worden onder meer gebruikt bij de productie van kunststoffen, coatings, lijmen, geneesmiddelen en hoogwaardige materialen. Omdat de uit BioBTX’ proces verkregen aromaten chemisch identiek zijn aan hun fossiele tegenhangers, kunnen ze in bestaande chemische processen en waardeketens worden ingezet.

Daarmee richt het Groningse technologiebedrijf zich op een deel van de chemische grondstoffenvoorziening dat nog sterk afhankelijk is van fossiele bronnen. Volgens BioBTX is momenteel meer dan 99 procent van de wereldwijd geproduceerde BTX van fossiele oorsprong.

Chemische recycling van moeilijk te verwerken stromen

De PETRA-installatie wordt ontworpen voor gemengd kunststofafval dat niet geschikt is voor mechanische recycling en anders doorgaans wordt verbrand. De omzetting gebeurt met de door BioBTX ontwikkelde ICCP-technologie, voluit Integrated Catalytic Cracking Process.

Het proces bestaat uit twee geïntegreerde stappen. Eerst wordt het kunststofafval thermisch gekraakt zonder aanwezigheid van zuurstof. De daarbij gevormde dampen worden vervolgens katalytisch opgewaardeerd tot aromatische olie.

Door het thermische kraken en de katalytische omzetting van elkaar te scheiden, kunnen de reactieomstandigheden afzonderlijk worden geregeld. Volgens BioBTX maakt deze procesopzet het mogelijk om ook gemengde en verontreinigde afvalstromen te verwerken die voor conventionele recycling moeilijk toegankelijk zijn. De scheiding van de processtappen draagt bovendien bij aan een langere levensduur van de katalysatoren.

De fabriek moet daarmee niet alleen grondstoffen leveren, maar ook aantonen dat de technologie geschikt is voor toepassing op commerciële schaal. Dat is een belangrijke stap richting grotere installaties en mogelijke toepassing van het proces op andere grondstoffen, waaronder biomassa.

Ruim 517.000 ton CO₂-equivalent vermeden

De klimaatwinst is een belangrijk onderdeel van de Europese financiering. Op basis van de rekenmethodiek van het Innovation Fund verwacht BioBTX over de eerste tien bedrijfsjaren een vermijding van meer dan 517.000 ton CO₂-equivalent. Dat komt neer op een reductie van 72 procent ten opzichte van de combinatie van fossiele aromatenproductie en verbranding van het gemengde kunststofafval.

De verwachte besparing berust op twee effecten: het vermijden van verbranding van kunststofafval en het vervangen van fossiele grondstoffen bij de productie van aromaten. De berekende klimaatwinst is een projectverwachting en geen reeds gerealiseerd resultaat; de prestaties zullen in de praktijk afhangen van onder meer de bedrijfsvoering, de gebruikte grondstoffen en de energievoorziening.

Voor kunststofproducenten kan de beschikbaarheid van hernieuwbare aromaten op termijn bijdragen aan het verlagen van de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en de emissies in de keten. Omdat de geproduceerde bouwstenen in bestaande processen kunnen worden toegepast, is daarvoor in beginsel geen fundamenteel ander type eindproduct nodig.

Aanvullende financiering voor de uitvoering

Naast de Europese bijdrage heeft BioBTX in oktober ook aanvullende regionale financiering gekregen. Op 21 oktober werd bekendgemaakt dat het Fonds Economische Agenda Startkapitaal, onderdeel van de Economische Agenda van Nij Begun, investeert in de realisatie van de fabriek. Deze bijdrage komt boven op de financiering door bestaande financiers en investeerders.

De aanvullende financiering hangt samen met wijzigingen in het ontwerp. BioBTX heeft het afgelopen jaar verbeteringen aangebracht in het proces en de twee belangrijkste reactoren. Die aanpassingen moeten de efficiëntie, duurzaamheid en productie verbeteren, maar hebben ook geleid tot hogere kosten.

De combinatie van Europese steun en aanvullende regionale financiering is daarmee van belang om de overgang van technologieontwikkeling naar industriële productie mogelijk te maken.

Eerste installatie als referentieproject

BioBTX ontwikkelt zijn technologie sinds 2012 en heeft de ICCP-technologie eerder op laboratorium- en pilotschaal getest. PETRA moet de eerste commerciële demonstratie worden van de directe productie van hernieuwbare aromaten uit gemengd kunststofafval.

De bouw op locatie staat gepland voor begin 2027. De ingebruikname wordt medio 2028 verwacht. De fabriek moet ongeveer 35 directe arbeidsplaatsen opleveren op Chemie Park Delfzijl, naast werkgelegenheid bij regionale leveranciers en betrokken bouw- en engineeringbedrijven.

Voor BioBTX is PETRA nadrukkelijk ook een referentieproject. Wanneer de technologie zich op deze schaal bewijst, kan dat de weg openen naar verdere toepassing en licentiëring van het proces in andere landen.

De Europese subsidie geeft het project een belangrijke financiële impuls. De uiteindelijke betekenis voor de kunststofindustrie ligt echter vooral in de vraag of gemengde afvalstromen op betrouwbare en economisch haalbare wijze kunnen worden omgezet in grondstoffen die opnieuw in de chemische productieketen passen. PETRA moet daarvoor het eerste commerciële bewijs leveren.