Kabinet trekt statiegeld door naar alle plastic flessen

Vanaf 2028 moet op alle plastic flessen tot en met drie liter statiegeld worden geheven. Ook zuivel- en sapflessen vallen dan onder de regeling. Tegelijkertijd wil het kabinet het aantal innamepunten fors uitbreiden.

Het kabinet heeft op 4 september een voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om de regeling eenvoudiger en toegankelijker te maken. De belangrijkste wijziging: vanaf 1 januari 2028 moet statiegeld gelden voor alle blikjes en voor plastic flessen tot en met drie liter, inclusief flessen voor sap en zuivel. Daarmee verdwijnen de huidige uitzonderingen, wat het voor consumenten duidelijker moet maken welke verpakkingen zij kunnen inleveren.

De overheid koppelt de maatregel nadrukkelijk aan de Europese doelstelling om uiterlijk in 2029 90 procent van de plastic flessen en blikjes in te zamelen. Het huidige systeem kent volgens het kabinet nog te veel knelpunten: een tekort aan innamepunten, storingen bij automaten en onduidelijkheid over welke verpakkingen wel of geen statiegeld hebben.

Van uitzondering naar één systeem

Met de voorgestelde uitbreiding wordt de productcategorie eenvoudiger af te bakenen. Plastic flessen tot en met drie liter krijgen allemaal statiegeld. Een fles voor frisdrank, sap of zuivel wordt daarmee vanuit het perspectief van de consument onderdeel van hetzelfde systeem.

Voor producenten en verpakkers betekent dit dat zij bij het ontwerp en de productie van verpakkingen rekening moeten houden met een bredere toepassing van de statiegeldsystematiek. De verpakking wordt niet langer uitsluitend beoordeeld als eenmalige drager van een product, maar nadrukkelijk ook als onderdeel van een retour- en recyclingsysteem.

Dat kan de aandacht voor ontwerp, materiaalkeuze, etikettering en sorteerbaarheid verder vergroten. Hoe groter de retourstroom wordt, hoe belangrijker het immers wordt dat ingezamelde verpakkingen efficiënt kunnen worden gesorteerd en hergebruikt of verwerkt tot hoogwaardige grondstoffen.

Kosten en uitvoering

De uitbreiding brengt ook praktische consequenties mee voor verkooppunten. Denk aan ruimtebeslag, schoonmaak, elektriciteit en logistiek rond de inzameling. Voor grotere verkooppunten van 200 vierkante meter of meer moet bovendien de mogelijkheid bestaan om het statiegeld contant terug te krijgen. Ook bulkautomaten krijgen volgens het kabinetsvoorstel een grotere rol, zodat consumenten grotere hoeveelheden verpakkingen in één keer kunnen retourneren. Het kabinet stelt dat Stichting Verpact ondernemers hiervoor kostendekkend moet vergoeden en ondersteunen.