EU-landen exporteren op grote schaal kunststofafval vanwege onvoldoende recyclingcapaciteit in eigen land of lage verwerkingskosten in bestemmingslanden. Met de export van dit kunststofafval verdwijnt een in potentie belangrijke secundaire grondstof uit de Europese circulaire economie.
Daarnaast valt het de ILT op dat Nederland veel kunststofafval importeert, en vervolgens ook weer exporteert. De totale import naar Nederland was in 2022 ruim 1 miljoen ton plastic afval, vooral uit België en Duitsland. Voor die stromen is Nederland een doorvoerland. Hoewel een deel van het kunststofafval binnen de EU blijft, gaat ongeveer een kwart naar landen buiten de EU.
Het kunststofafval dat wordt geëxporteerd, bestaat voor een groot deel uit afvalfolie. Dat is goed recyclebaar en kunststof van hoogwaardige kwaliteit. In 2022 ging bijna 170.000 ton plastic afval naar landen buiten de OESO. Zo ging er 86.000 ton naar Indonesië, 35.000 ton naar Vietnam en 33.000 ton naar Maleisië. Voor ruim 80% gaat het in die gevallen om goed recyclebare afvalfolie.
De verwerking van kunststofafval tot grondstof moet in Europa aan bepaalde voorwaarden voldoen. De ILT concludeerde eerder, op basis van tientallen inspecties, dat Nederlandse recyclers die een secundaire grondstof op de markt willen zetten vaak nog niet voldoen aan de voorwaarden. De sector stelde daarom het protocol Recycling en Einde afvalstatus vast waarmee recyclers kunnen onderbouwen dat zowel de plastics die worden gebruikt voor recycling als het product dat na recycling ontstaat voldoet aan de geldende kwaliteitseisen. De geïnspecteerde stromen voldoen nu aan deze criteria.
Deze voorwaarden kunnen uiteindelijk ook leiden tot een verbod voor de export naar landen buiten de EU, omdat het voor deze landen een vrijwel onmogelijke opgave lijkt om aan de voorwaarden te voldoen. De sector kan meer verantwoordelijkheid nemen om de afvalstromen hoogwaardig te recyclen. De komende jaren zal de ILT de stappen die de sector zet monitoren.